In 2023 heeft de gemeente Almere FARO gevraagd na te denken over verschillende stedenbouwkundige uitwerkingen voor Nobelhorst fase 5. De uitdaging is om deze fase te realiseren in een hogere woningdichtheid en tegelijk het dorpse karakter te behouden. FARO werkte samen met de gemeente Almere aan drie mogelijke scenario’s die aan de gemeenteraad zijn voorgelegd. Joost Sonsma (projectmanager gebiedsontwikkeling) en Daniël van Eck (stedenbouwkundige), beiden werkzaam voor de gemeente Almere, vertellen hoe zij de samenwerking met FARO hebben ervaren. De focus van het gesprek ligt op de stedenbouwkundige fase.
Joost Sonsma (l) en Daniel van Eck (R)
Drie uitwerkingsrichtingen
Joost: “We hebben drie partijen gevraagd om met een plan en een presentatie te komen. We hebben FARO uitgekozen, o.a. omdat ze een overtuigende procesaanpak hadden voorgelegd. We vroegen een product uit dat te abstract was voor een stedenbouwkundig plan en te concreet voor een massa-studie. Tegelijkertijd diende dit product als visualisatie van het ontwikkelingsplan, dat nog in bewerking was. Best een uitdaging! We hebben een aantal werksessies gehad waarin FARO ons geholpen heeft onze behoeften scherper te krijgen.” Daniël vult aan: “FARO maakte efficiënt gebruik van digitaal ontwerpen om snel verschillende varianten inzichtelijk te maken en die te vergelijken op een aantal voor ons belangrijke thema’s zoals, woningaantallen, parkeren, speelplekken en groenvoorzieningen.” Joost: “Normaal gesproken werk je eerst de ruimtelijke uitgangspunten uit en ga je daarna pas naar een visualisatie. Nu liep dat parallel aan elkaar, zodat de raad een keuze kon maken aan de hand van drie verschillende uitwerkingsrichtingen.” Daniël: “De opmerkingen die wij in de ontwerpfase maakten werden door FARO meteen goed opgepakt en zag je terug in het volgende overleg. De input – zoals het aantal woningen – was bij alle drie de uitwerkingsrichtingen gelijk, zodat ze onderling goed te vergelijken waren.”
Daniël van Eck: “De combinatie van stedenbouwkundige en architectonische kennis heeft voor ons grote meerwaarde gehad.”
Stedelijke uitbreiding met dorps karakter
De aanpassing van het stedenbouwkundig plan voor Nobelhorst kent de nodige uitdagingen. Joost: “De ontwikkeling van Nobelhorst is in 2010 uitgewerkt in een ontwikkelingsplan, de opgave toen was ruim 4000 woningen en het moest het dorp van Almere worden. Dat was fase 1 t/m 4. Daarnaast was er ook een bedrijventerrein gepland. Een paar jaar geleden is besloten dat op een deel van dat terrein 1500 woningen en een aantal voorzieningen moeten komen, dat wordt fase 5. De woningdichtheid in dit nieuwe deel wordt hoger dan in de rest van Nobelhorst. De opgave is om fase 5 onderdeel te laten worden van het bestaande dorpse karakter en de structuren van Nobelhorst.” Daniël: “In het huidige Nobelhorst staan veel twee onder één kap woningen en vrijstaande woningen. In het nieuwe deel heb je te maken met een ander woningprogramma; 75% betaalbare woningen, dat wil zeggen kleinere rijwoningen en appartementen, hoe pas je deze in binnen de dorpse structuur?” Joost: “We hebben gekeken naar de kernwaarden van Nobelhorst – buitenleven, ontmoeten, kleinschalig en gevarieerd, elke buurt z’n eigen verhaal, aandacht voor detail – en de drie uitwerkingsrichtingen daarop uitgedaagd.” Daniël: “Het was uiteindelijk best spannend waar de raad voor zou kiezen. Het was belangrijk om onderscheidend te zijn in de uitwerkingsrichtingen, maar de verschillende keuzen moesten wel haalbaar en wenselijk zijn.”
Daniël: “De raad heeft gekozen voor uitwerkingsrichting 2: ‘dorps vloeit over in groenstedelijk’. Er komt een vloeiende overgang tussen het bestaande Nobelhorst en fase 5, waarbij gebruik gemaakt wordt van groen. De nieuwe basisschool zal hier een herkenbare entree van de wijk vormen. Ook de appartementenstrook wordt een kenmerkend onderdeel van de wijk én zorgt voor een geluidsluw woongebied. De aanwezigheid van de A6 vraagt namelijk om slimme oplossingen. Binnen in de appartementen heb je geen last van het geluid en aan de andere kant van het gebouw is een heel prettig leefbaar geluidsluw gebied.”
Sociale duurzaamheid
Daniël: “In uitwerkingsrichting 2 is het groen mooi verspreid, dat is niet alleen beter voor wateropvang en hittestress maar ook voor de sociale duurzaamheid. We willen dat men goed toegang heeft tot gezamenlijke groene plekken in de buitenruimte.” Joost: “Hoe richt je de openbare ruimte zo in dat mensen elkaar makkelijk ontmoeten? De ‘dorpsroute’ wordt doorgetrokken door fase 5, deze track loopt als een levensader door heel Nobelhorst. Daarnaast zijn er in de hele wijk buurtschappen die voor sociale binding zorgen.”
Stedenbouwkundige én architectonische kennis
Joost: “Toen op een gegeven moment het ontwikkelingsplan klaar was heeft FARO in een technische sessie richting de politiek geassisteerd; wat ligt hier nu voor, hoe is het plan opgebouwd? Dat was de aftrap voor de politieke besluitvorming. We hebben daardoor snel kunnen schakelen.” Daniël: Vaak als je met stedenbouwkundigen werkt zijn het nog allemaal witte blokken, maar omdat FARO ook een architectenbureau is konden zij het in deze fase al heel visueel maken met sprekende beelden, dat werkte voor de raad heel goed. Die combinatie tussen stedenbouwkundige en architectonische kennis vroeg inzetten heeft voor ons grote meerwaarde gehad. Daarmee konden we een goed beeld geven van wat de consequenties zijn van bepaalde keuzes die gemaakt worden.”
Interview: Maika Eggink
